لغت نامه دهخدا حرف س (سین)

ضمنا ریشه و پسوند کلمه را هم به صورت جدا برای شما مشخص کرده و نشان می دهد. اين مجموعه سالهاست كه به صورت كتاب در بسياري از كشورهاي جهان به چاپ مي رسد و توسط دانشگاهها و موسسات معتبر بين المللي به تاييد رسيده و به زبان آموزان پيشنهاد میشه . «از ميان تمام لهجههاي ايراني و زبانهاي مشهور ادبي پيش از اسلام و مقارن ظهور اسلام كه پيش از اين در بارهي آنها سخن گفته ايم، تنها لهجه­اي كه به صورت يك زبان رسمي در آمد و در تمام دورهي اسلامي مورد استفادهي سياسي و علمي و ادبي قرار گرفت و حتي مدت­ها زبان سياسي قسمت بزرگي از قارهي آسيا شد، زبان فارسي دري است كه شاعران و نويسندگان ما آن را گاه «دري» و گاه «پارسي» و يا «پارسي دري» ناميده اند.

هم چنان كه در دورهي ساساني لهجهي متداول در مداين را «دري» ميگفتند در قرن سوم و چهارم زبان «بخارا» پاي تخت سامانيان را بدين نام موسوم ميداشتند و از طرفي ديگر توضيحات مستوفاي ابن حوقل و المقدسي در بارهي زبان خراسان و قسمتي از ماوراءالنهر بر ما ثابت ميكند كه بين آن زبانها و زبان بخارا تقارب فراوان وجود داشته و حوزهي استعمال لهجهي دري از حدود نيشابور به طرف مشرق وشمال شرقي امتداد داشته است. «زبان كنوني ما كه در دورهي اسلامي هميشه آن را «دري» ناميدهاند و احتمال نزديك به يقين مي­رود كه پيش از اسلام نيز همين نام را داشته باشد و از دورهي ساساني مردم ايران كه در شمال و مغرب و جنوب ري بودهاند همه به زبان پهلوي سخن مي­راندهاند و آنها كه در مشرق ري بودهاند به زبان دري سخن ميگفته­اند.

پارس، در اوستا، کهن­ترین متن سرزمینی و فرهنگی اَئیریَنِم وئیجه یعنی حوزه­ی هندوکش و هیرمند، به نام «اوپائیری سئن» و به معنای فراتر از پرش عقاب، یاد شده است. این زبان در شرق ایران و در سرزمینی که سه کشور همسایه ایران و پاکستان و افغانستان را از نظر جغرافیایی به هم پیوند میدهد، تکلم میشود. نشانه­هایی که از موقعیت سرزمینی آن در متن اوستا و متن­های پهلوی داده شده است، شکی باقی نمیگذارد که منظور از آن سلسله کوههای هندوکش و بابا است. حداقل چهار نفر از خانواده وی از علمای برجسته بوده اند، که دارای مقامات عالی، علمی وسیاسی می باشند ودرتاریخ افغانستان نیز أثر گذار بوده اند، ازجمله مولوی عبدالرؤف کاکر(متوفی 1323ه) بنیان گذار جریده سراج الاخبارافغانستان درسال 1323ق درکابل، ودارای کتب علمی نیز بوده است، که حبیبی ازیازده کتاب وی نام برده یکی دیگر از این علما مولوی شهید عبدالواسع (متوفی 1307ش) ازعالمان مشروطه خواه درمشروطیت اول است.

1) ایثیوپیس. نام گیاهی است که برگهایش با وربسکوم(2) قلومس همانند و یکسان است و برگهای آن کرک دار و روی زمین پهن شده است. در متن­های کهن اوستا و پهلوی به روشنیِ تمام، از جاری شدن رودهای «هری­رود»، «هیرمندرود»، «بلخ­رود» و «مرو رود» از اوپائیری سئن، اپارسن و پارس سخن گفته­اند که بدون تردید این رودها از کوه­های بابا و هندوکش که در مرکز افغانستان جاگیر است؛ سرچشمه گرفته است از کوههای بابا و هندوکش، شش رود برخاسته که افزون بر چهار رودخانهی بالا، کابل رود نیز از این کوه­ها جاری می­شود. جاذبه داشته این تعبیر جاگیر شده است.

در شرق تعبیر پارسی نیز رایج بوده و هست. و نیز از کسانی سخن می­گوید که در همین سرزمین زندگی کرده­اند. نهضتی که در زمان فرمانروایی شاهان سامانی برای ترویج و بکار بردن زبان فارسی بجای تازی آغاز شد با سرعت تمام وسعت یافت تا آنجا که اندکی بعد، در روزگار غزنویان ، فارسی دری زبان ادبی کشور شد و صدها شاعر و نویسنده ٔ ایرانی به زبان ملی خود شعر سرودند و کتابها در رشته های گوناگون علمی و ادبی و تاریخی تألیف کردند و سپس در زمان شاهان سلجوقی این زبان در امور اداری و مکاتبات دیوانی هم جای زبان عربی را گرفت .

در شرق کویر زبان مردم، دربار و دین همسان و مشترک بوده و تعبیر دری که منسوب به دربار است جاذبه­ی بیشتری داشته است. هر دو تعبیر نیز منشاء بومی شرقی دارد. در شرق به دلیل آن که زبانِ عامه­ی مردم، دیانت، دبیری و دیوانی یکی بوده، زبان دربار نیز برای عامه مردم قابل فهم بوده، تعبیر «دری» به دلیل پشتوانه­ی اسمی حکومتی خوشایندتر تلقی شده و رایج­تر است. به دلیل گسترش تفسیر و ترجمه­های اوستا، کم­کم زمینه­ی پذیرش آن در چارچوب زبان پارسی دری فراهم شد. شادروان سیدظهورشاه هاشمی، ادیب و زبانشناس معاصر، برای بهتر خوانده شده آواهای بلوچی با آمیختهای از خطوط فارسی و اردو و افزودههایی این رسمالخط را بنیاد گذاشت که مورد قبول قریب به اتفاق نویسندگان و علاقهمندان زبان بلوچی قرار گرفته است، اگر چه به طور یکسان از آن پیروی نمیکنند.

البته باید یادآوری شود که واژه­های اوستایی در این تحولات، دچار تغییراتی هم شده است، اما ریشه­ی اصلی آن در زبان و لهجه­ی هزاره­ها یافت می­شود. البته این هم محتمل است که قطران که زبان گفتار او با هم شهری هایش زبان ایرانی آذری بود، هر چند هنگام نوشتن بر زبان فارسی تسلط داشت، ولی در سخن گفتن به این زبان کمی کند بود. البته اکثر این ترجمهها، بیش از آنکه یک ترجمه باشند، اقتباس، یا به قول درایدن، تقلید هستند. در هند: مرتب یا تصویه کردن جزییات. 3 – در حال تجزیه و احیاناً با شروع جنگهای ایتالیا در 1494م. است.

بنا بر این، پارس اصلی و نخستین، همان کوه­های مرکز افغانستان امروز، یعنی «بابا» و «هندوکش» است و دین و زبان پارسی منسوب به این سرزمین است. بنا بر تحقیق، این مکان در شمال شرقی ایران و نزدیک خوارزم بوده. پیش از آن و هم زمان با رواج زبان دری، با نفوذ زبان پهلویگ و سپس زبان پارسیگ، که به ترتیب زبانهای نوشتار در زمان اشکانیان و ساسانیان بودند و همهی فرمانها و نامههای دولتی به آنها نوشته میشد و نیز تبلیغات مانی و شاگردان او در خاور ایران به زبان پهلویگ، راه برای پیشرفت زبان دری که با پارسیگ و پهلویگ خویشاوندی نزدیک داشت و بسیاری از واژههای این دو زبان را گرفته بود، کوبیده و هموار شده بود.

«چون در زمان ساسانیان زبان اوستا متروک شده بود، اگر آن­را به خط پهلوی می­نوشتند تلفظ درست کلمات مقدس میّسر نبود، از این رو، چاره­ای اندیشیده، در الفبای معمول تصرفاتی کردند و مانند الفبای یونانی حروف مصِّوت را داخل حروف غیر مصِّوت نمودند و شاید هم در این عمل الفبای یونانی سرمشق شده باشد. از این که زرتشت در گات­ها به گشتاسب مانند پادشاهی زنده خطاب می­کند، لابد باید به زبانی سخن راند که شاه مشرق ایران بدان مانوس باشد. همچنين است برخی از گفتاوردها از اين گويش ها در پارهای از متنهای تاريخی و ادبی؛ مانند آن چه راوندي در كتاب خود راحه الصّدور و آيه السّرور از گويش اصفهانی زمان خود آورده است.

با این همه، دستگاه سلطنت او بنیادش بر آب بلکه بر باد بود و پس از مرگ او با وجود کفایتی که پسرش شاهرخ در مملکت داری نشان داد قلمرو وسیع حکومت او گرفتار همان سرنوشتی شد که دولت چنگیز و حکومت سلاجقه و آل بویه بدان دچار گشته بود و با ظهور دولت آق قوینلو و قراقوینلو جز سیستان و خراسان در دست اعقاب تیمور نماند و دولت طایفهء آق قوینلو نیز با وجود لیاقت و کفایت اوزون حسن و با آن همه امید بیهوده ای که به دولت جمهوری و نیز در آن زمان جهة مقابله با خطر ترکان عثمانی بدان می بست بسبب اختلافات داخلی و مزید غلبهء عثمانی ها بضعف گرائید و عاقبت ظهور شاه اسماعیل صفوی و تأسیس دولت مقتدر صفویه به این تشتت و تجزیه پایان داد و ایران را یکبار دیگر تحت رایتی واحد درآورد و به مرحلهء دولت ملی ارتقا و اعتلا داد.

دکتر محمد معین در باره­ی زبان اوستا می­نویسد: «اوستا: این زبان، در زمان شاهنشاهان اشکانی و ساسانی، دیگر استعمال نداشت. پیکر دکتر محمد معین پس از تشییع از مسجد فخرالدوله به سمت زادگاهش شهر رشت منتقل شد و در آرامگاه خانوادگی معین در شهر آستانه اشرفیه به خاک سپرده شد. دکتر محمد معین نیز زبان دری را زایده و بازمانده پهلوی نمی­داند و از وجود زبان پارسی در کنار پهلوی، رایج می­داند و دلایل فراوانی ذکر می­کند که مهم­ترین آن پختگی متون اولیه زبان دری است. نخست باید مشخص کرد که سرزمین پارس تاریخی کجا است و زبان پارسی منسوب به کجا و کدام حوزه­ی تاریخی و فرهنگی است؟

«در هشت فقره نخست زامیادیشت، نام پنجاه و سه کوه نام برده شده است. دین زردشتی به دلیل آن که از دامنه­ی کوه اپارسن برخاسته به نام دین پارسی مشهور شد، که قلمرو این دین را نیز پارسی و پارس نامیده­اند. امارات و نشانه­هایی در یادکردها و اسامی جغرافیایی، دلیل بر این نظریه است و در شروح گذشته نیز اشاره شد که زبان و لهجه­ی یشت­ها نیز زبان و لهجه­ای است که در مشرق ایران زبانزد بوده است. به دلیل آن که در این سرزمین تحول برزگ جمعیتی و کوچ اجباری و یا قتل عامی که همه­ی ساکنانش نابود شده باشند؛ رخ نداده و تاریخ در حافظه ندارد؛ پس هزاره نمی­تواند به جز مردم بومی حوزه­ی هیرمند و هندوکش باشد.

یعنی چیزی از تالش تا استان فارس کم و بیش یک لغت برای آن وجود دارد، که آن هم در واقع باید دگرش کفچه/کپچه باشد ( کفجه در کردی) که در بسیاری جاهای دیگر هم استفاده میشده یا میشود. وی در آنجا شامل لیسۀ (مکتب ثانوی یا عالی) ابن سینا (ابو علی سینا)، گردیده و بعد از فراغت از صنف دوازدهم برای مدت سه و نیم سال در یکی از دفاتر دولتی بکار رسمی تقرر حاصل کرد. شامل 36084 لغت همراه با معنی و تلفظ و …

لغتنامهٔ بزرگ دهخدا کتابی پرحجم شامل شرح و معنی واژههای آثار ادبی و تاریخی زبان فارسی است. بود. وی كه در انجمن فراموش خانه با كسانی همچون ميرزا ملكم خان هم نشينی و هم سویی فكری داشت، بعدها با ميرزا فتحعلي آخوندزاده – كه از هواداران سرسخت عربی زدايی از زبان فارسي و تغيير خط بود — نامه نگاری و داد و ستد فكری برقراركرد. ي مهمله است نه بجیم معجمه و عربی است نه پارسی. درین راستا حکومت او مسئلۀ پاکسازی زبان فارسی را از کلمات و افاده های عربی نه تنها به مباحثه کشانید ، بلکه منحیث مشی نشراتی خود تعقیب میکرد.

اگر چندین سال پیش دورههای آموزش زبان انگلیسی را گذرانده باشید، احتمالاً تکالیف مشابه این را در کلاس درسی داشتهاید. همراه با آموزش لغت آیلتس و تافل، ابتدا شما تلفظ لغت و همچنین فونوتیک آن را آموزش می بینید. WordWeb Pro تقریباً در محیط تمامی برنامه ها قابل استفاده می باشد. استفاده می­شود. واژه­ی دیگری که به روشنی، این معنا را می­رساند، «اَبسو» است. به عبارت دیگر، تمام کلماتی که هنگام دریافت اطلاعات آن ها را فهمیده و پردازش می کنیم اما هنگام تولید از آن ها استفاده نمی کنیم تحت عنوان واژگان غیرفعال قرار می گیرند. انگیزۀ تاکید روی لسان پشتو فی الواقع از مقاصد سیاسی رژیم نشأت میکرد و از کدام هدف صادقانه بخاطر تقویۀ لسان پشتو سرچشمه نمی گرفت .

دیدگاهتان را بنویسید